كه از همهء درجات به حيوانيت قناعت كرده - اگر مايل شدى - بكن ، و با توجه و خلوص نيت بخوان : « أللهم ارزقني التجافي عن دار الغرور ، والإنابة إلى دار الخلود ، والاستعداد للموت قبل حلول الفوت » « 1 » . فصل در بيان تقوا است بدان‌كه « تقوا » از « وقايه » به معنى « نگاهدارى » است . و در عرف و لسان اخبار ، عبارت است از حفظ نفس از مخالفت اوامر و نواهى حق و متابعت رضاى او . و كثيراً استعمال شود در حفظ بليغ و نگاهدارى كامل نفس از وقوع در محظورات به ترك مشتبهات . « و من أخذ بالشبهات ، وقع في المحرمات و هلك من حيث لا يعلم » « 2 » . « و من رتع حول الحمى يوشك أن يقع فيه » « 3 » . و ببايد دانست كه « تقوا » گرچه از مدارج كمال و مقامات نيست ولى بىآن نيز حصول مقامى امكان ندارد ؛ زيرا كه مادامى كه نفس ملوّث به لوث محرّمات است ، داخل در باب انسانيت و سالك طريق آن نيست ؛ و مادامى كه تابع مشتهيات و لذايذ نفسانيه است و حلاوت لذايذ در كام اوست ، اوّل مقام كمالات انسانيه براى او رخ ندهد ؛ و تا حبّ و علاقه به دنيا در قلب او باقى است ، به مقام متوسطين و زاهدين نرسد ؛ و تا حب نفس

--> ( 1 ) - « بار خدايا ، از تو دورى از خانهء فريب و بازگشت به خانهء سرور و از تو آمادگى براى مرگ پيش از گذشت هنگام آن درخواست مىكنم » . در اعمال شب بيست و هفتم ماه رمضان دعاى فوق با اندكى اختلاف از امام سجاد عليه السلام روايت شده است . ( إقبال الأعمال ، ص 523 ؛ المراقبات ، ص 250 ؛ كليات مفاتيح الجنان ، اعمال شب بيست و هفتم ماه رمضان ) ( 2 ) - « و كسى كه بر شبهه‌ها كار كند ، در حرام‌ها افتد و از راهى كه نمىداند هلاك شود » . ( وسائل الشيعة ، ج 27 ، ص 157 ، « كتاب القضاء » ، « أبواب صفات القاضي » ، باب 12 ، حديث 9 ( با كمى تفاوت ) ؛ فرائد الاصول ، ضمن تراث الشيخ الأعظم ، ج 24 ، ص 233 ، و ج 25 ، ص 83 ) ( 3 ) - « كسى كه اطراف قرقگاه چرا كند ، زود است كه در آن وارد شود » . ( وسائل‌الشيعة ، ج 27 ، ص 167 ، « كتاب القضاء » ، « أبواب صفات القاضي » ، باب 12 ، حديث 44 ( با كمى تفاوت ) ؛ تفسير جوامع الجامع ، ج 1 ، ص 187 ؛ الكشّاف ، ج 1 ، ص 233 ، ذيل آيهء 187 )